ÇEKİRDEK İÇİ AİLE

Çok değil, bundan yaklaşık 30-40 yıl önce geniş aileler vardı. Babaanne, anneanne veya dedeyle beraber yaşanılan, üç kuşağın aynı evde bulunduğu, kültür de geniş, anlayış ve sabırda geniş aileler. Çocukların kökleriyle bağ kurduğu, toplumdaki hiyerarşik düzenin aile içinde öğrenildiği, büyüklere saygının, küçük olana sevgi ve merhametle yaklaşılması gerektiğini öğreten aileler. Müstakil evlerimizde, sobalarımızın etrafında, küçük odalarda, büyük hayallerle yaşardık. Herkes birbirine anlayışlı, sabırlı, hastalandığında bakıcı, maddi anlamda yardımcı olurdu ya da öyle olmak zorunda hissederdi bilemiyorum ama biz çocuk aklımızla çok mutluyduk bu durumdan.

Çocuk bakımı, ailenin büyüğü olarak anneanne veya babaanneye düşerdi. Güç gerektiren ev ya da tarla işinden elini eteğini çekmiş yaşlılar torunlarına seve seve bakarlardı. Dede varsa eğer o evde, hikayeler bol olurdu. Öğütler zengin, tarih bilgileri sağlam olurdu. Hele ki o dedelerin cebinde, hiç bitmeyen şekerler yok mu? En çok o mutlu ederdi çocukları. Her dönemin kendine göre zorlukları var bilirim. Anneannelerinize veya babaannelerimize de sorsak, onlar da “çok çektik yavrum” derler. Yaşadıkları zorluklardan, iş yükünden, “elalem ne der” baskısından dert yanarlar. Aynı evde hem çocuklarla hem yaşlıyla hem de eşle dengeyi sağlamak o kadar zor ki. O dönemde de psikologlar yaygın olsaydı, onlar da başvururlardı eminim.

Son yarım yüzyılda evler metre kare olarak genişlerken, aileler küçüldü. Çekirdek aile olarak yaşamak makbul görüldü. Avrupa kültüründeki bireyselleşmenin, kültürümüze yansıması olarak ortaya çıkan çekirdek aile kavramı, yeni neslin bir üst nesille bağını koparmasına neden oldu. Teknoloji geliştikçe, lüks yaşam standartlarına yetişebilmek için anne ve babalar daha çok çalışır oldu. Evde babaanne ya da anneanne olmadığından çocuklar bakıcı ve kreşlerde büyüdü. Hele ki gurbet varsa, çocukların kök aile ile bağları hepten zayıfladı. Yabancı bir insana çocuğunu emanet eden anne ve baba manevi olarak yıprandı. Aile huzuru kaçtı. Uçuk ücretler ile bütçeler sarsıldı.

Yaşlılar ise kendi evlerinde, ilgiden mahrum veya huzurevlerinde huzursuz bir yaşam sürmeye başladı. Binbir zorlukla, emekle büyüttükleri çocuklara, en çok ihtiyaç duydukları anda, onları yanlarında bulamadılar.  Şanslı olanlar da vardı tabi; aynı ev içinde olmasalar ilgilerinden mahrum etmeyen çocukları olanlar. En azından hastalandıklarında, arayacak birisi varsa onlar için büyük mutluluk. Dualar edilir arkalarından. Anneye babaya merhamet, olması gereken değil, alkışlanan bir özellik oldu.

Son dönemde ise elimizin altındaki sosyal medya, sürekli eğlenmeye özendiren eğlence merkezleri, para kazanmayı garantileyip, dolandıran kumar siteleri gibi etkenler ebeveynlerden illa birini etkiler oldu. Boşanmalar çoğaldı, boşanan aile çocukları da çoğaldı. Çekirdek aileyken, çekirdek içi aile olmaya başladık. Tek ebeveynli evlerde, kabuğumuz kırılmış gibi eksik hissettik. Evin bütün sorumluluğunu tek başına yüklenen birey yorgun, anne ve babasının neden aynı evde olmadığını anlayamayan çocukların minik kalpleri kırık…

Bu dönemde en çok çocuklar yıprandı. Boşanma sürecindeki değişimler, hayatlarını etkiledi. Boşanmış aile çocuğu olarak etiketlendiler. Ne anne babanın yerini tutabildi ne de baba annenin. Sayfa sayfa kitaplar okuduk, etkilenmesinler diye. Psikolog, pedagog gezdik, zaten dar olan bütçeyi zorlayarak. Yeter ki psikolojimiz bozulmasın dedik ama ne yaparsak yapalım bir yerden patlak verdik. Hiç tam olamadık, bir yanımız hep eksik…

Çekirdek içi kadar küçülen tek ebeveynli aileler olarak, evdeki eksiklikten kaynaklanan yalnızlık duygusunu, aile büyükleriyle sık sık bir araya gelerek bir nebze olsun azaltabiliriz. Anneanne, babaanne, dede hangileri hayatta ise çocukları görüştürmeli, en azından bayramlar gibi özel günlerde hal hatır sormalarını sağlayabiliriz. Bireyselleşme uğruna linç edilen, kök aile değerlerini canlandırabiliriz. Her şeyi “tek başıma yapabilirim” mantığından uzaklaşıp, gurur meselesi haline getirmeden aile bireylerinden yardım isteyebiliriz. Böylece çocuklar, evde geniş olmasak bile sevgide, ilgide, yardımlaşmada “geniş aile” olduklarını hissedebilirler. Binbir emekle büyüttüğümüz çocuklarımızı Avrupa kültürüne teslim etmeden, kendi kültürümüzü yaşayarak ve yaşatarak çekirdek kabuğumuzu yeniden inşa edebiliriz.